Eksploracyjne badanie kliniczne z randomizowanym rozpoczęciem leczenia, mające na celu ocenę bezpieczeństwa i skuteczności leczenia sildenafilem pacjentów pediatrycznych z chorobą mitochondrialną przebiegającą z objawami neurologicznymi
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa od Agencji Badań Medycznych, numer Projektu 2025/ABM/01/00001
Project number 2025/ABM/01/00001, financed by the Medical Research Agency, Poland from: the state budget founds.
Nazwa Projektu: Eksploracyjne badanie kliniczne z randomizowanym rozpoczęciem leczenia, mające na celu ocenę bezpieczeństwa i skuteczności leczenia sildenafilem pacjentów pediatrycznych z chorobą mitochondrialną przebiegającą z objawami neurologicznymi (MitBrain)
Akronim projektu: MitBrain
Nazwa konkursu: Otwarty konkurs na niekomercyjne badania kliniczne (ABM/2025/1).
Całkowity koszt projektu: 15 384 738,17 zł
Wartość dofinansowania: 15 384 738,17 zł
Czas trwania projektu: od 01.03.2026 r. do 29.02.2032 r.
Kierownik projektu: dr n. med. Dorota Wesół-Kucharska
Cel projektu: MitBrain jest eksploracyjnym badaniem klinicznym z randomizowanym rozpoczęciem leczenia. Ma na celu ocenę bezpieczeństwa i skuteczności leczenia sildenafilem pacjentów pediatrycznych z chorobą mitochondrialną, przebiegającą z objawami neurologicznymi. Choroby mitochondrialne (MD) (kod ORPHA: 223713) są bardzo zróżnicowaną grupą schorzeń, wynikających z zaburzenia struktury lub funkcji mitochondriów, co prowadzi do deficytu produkcji energii. MD są chorobami postępującymi, często prowadzą do zaburzonego rozwoju oraz niepełnosprawności. Obarczone są ryzykiem przedwczesnego zgonu. Nie ma skutecznego i przyczynowego leczenia większości MD, a prowadzone leczenie objawowe nie spowalnia postępu choroby. Sildenafil jest inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 (PDE5i) stosowanym w leczeniu nadciśnienia płucnego i zaburzeń erekcji. Jego skuteczność i bezpieczeństwo wykazano w leczeniu nadciśnienia płucnego u dorosłych i dzieci, w tym również u noworodków. PDE5i został wskazany w badaniach przesiewowych leków na neuronalnych komórkach progenitorowych z odmatycznym zespołem Leigha (najczęściej występującego fenotypu MD u dzieci), jako najskuteczniejszy lek, poprawiający funkcję mitochondriów. Pomimo obiecujących wyników badań eksperymentalnych nadal o stosowaniu PDE5i w tej grupie pacjentów niewiele wiadomo. Badaniem będą objęci pacjenci pediatryczni z MD (rozpoznaną na podstawie skali Nijmegen i/lub badania genetycznego), u których występują objawy neurologiczne. Pacjenci będą rekrutowani spośród pacjentów ośrodka IPCZD oraz pacjentów nowo zgłoszonych.
Pacjenci będą losowo przydzielani do jednej z dwóch grup:
- gr.1. pacjenci leczeni sildenafilem (n=15),
- gr.2. pacjenci otrzymujący placebo (n=15). Po 6 miesiącach wszyscy będą kontynuować leczenie sildenafilem przez kolejne 18 mscy. Po 12 mscach (V4) pacjenci zostaną odślepieni, aby przeprowadzić wstępną analizę skuteczności leczenia. Czas obserwacji pojedynczego pacjenta planowany jest na 25 mscy (24 msce leczenia + 1 msc obserwacji po zakończeniu leczenia). Lek będzie włączany w Ośrodku podczas 4-dniowej hospitalizacji. Wizyty w Ośrodku będą się odbywały co 6 mscy z oceną bezpieczeństwa i skuteczności leczenia, między wizytami w Ośrodku będą wizyty telefoniczne.
Ocena całościowa wyników badania będzie polegać na analizie:
- częstości występowania działań niepożądanych w obu grupach;
- postępu MD ocenianej wg IPMDS (Międzynarodowa Pediatryczna Skala oceny Zaawansowania Choroby Mitochondrialnej) w obu grupach;
- oceny jakości życia oraz stopnia ciężkości choroby i poprawy/ pogorszenia w opinii rodziców/ opiekunów prawnych pacjenta;
- stężenia łańcucha lekkiego neurofilamentu, biomarkerów biochemicznych MD i ich korelacji ze stopniem zaawansowania choroby mitochondrialnej wg IPMDS;
- funkcji mitochondriów poprzez ocenę tempa produkcji ATP przez komórki monoklonalne krwi obwodowej przed i w trakcie leczenia sildenafilem, przy użyciu technologii Seahorse XF.
